Pompeii’de gün yüzüne çıkarılan yeni bir inşaat alanı, binlerce yıldır ayakta kalan Roma betonunun nasıl bu kadar dayanıklı olabildiğine dair en net ipuçlarını ortaya koydu. Massachusetts Institute of Technology’den çevre mühendisi Admir Masic ve ekibi tarafından yürütülen araştırma, Romalıların ünlü yapı malzemelerini üretirken "sıcak karışım" adı verilen bir teknik kullandığını ve özellikle sönmemiş kireci bu süreçte aktif olarak değerlendirdiğini doğruladı.
Araştırmaya göre Romalılar, beton karışımında iri taş veya tuğla parçalarından oluşan agregaları, günümüz Portland çimentosuna benzer şekilde yarı akışkan bir harçla birleştiriyordu. Antik betonda kullanılan taşlar yumruk büyüklüğündeydi ve bu karışım, betonun dayanımını artırmakla kalmıyor, aynı zamanda zamanla oluşan çatlakları da kendi kendine onarabiliyordu. Masic’in ekibi 2019’dan bu yana yürüttüğü çalışmalarda, bu özelliğin arkasında yüksek sıcaklıkta karıştırılan sönmemiş kirecin yer aldığını keşfetti.
Pompeii'de Korunmuş Antik Şantiye Sırrı Doğruladı
Yeni elde edilen bulgular, MS 79 yılında Vezüv Yanardağı’nın patlamasıyla korunmuş olan Pompeii’deki antik bir şantiyede gün yüzüne çıkarıldı. Yapıdan alınan örnekler, daha önce İtalya’daki Privernum kentinde bulunan betonlarla aynı kimyasal özellikleri taşıyor. Özellikle kalsiyum oksit parçacıklarının betonun içinde bozulmamış halde bulunması, kirecin diğer kuru bileşenlerle önceden karıştırıldığını ve “sıcak karışım” yönteminin birebir uygulandığını net biçimde gösterdi.
Araştırmalarda, beton karışımına eklenen volkanik küllerin ponza içerdiği ve bu ponza parçacıklarının zamanla çevredeki çözeltiyle etkileşime girerek yeni mineraller oluşturduğu da tespit edildi. Bu etkileşim, yapının uzun ömürlü olmasını ve dayanımının zamanla artmasını sağlıyor.
Modern Beton Teknolojisi İçin İlham Kaynağı
Antik Roma betonu, yalnızca tarihsel bir merak konusu değil; aynı zamanda sürdürülebilir yapı malzemeleri geliştirmek isteyen mühendisler için büyük bir ilham kaynağı. Admir Masic, Roma döneminden alınan bu bilgiler doğrultusunda daha çevre dostu, dayanıklı ve kendi kendini onarabilen betonlar geliştirmeyi amaçlayan bir girişim başlattı.
Masic ayrıca, antik dönemin ünlü mimarlık yazarı Vitruvius’un eserlerinde bu üretim yöntemine aslında yer verdiğini, ancak metinlerin bugüne kadar yanlış yorumlanmış olabileceğini de belirtiyor. Söz konusu tariflerde yer alan kireç kullanımının, sıcak karışım yöntemine işaret ettiği artık bilimsel olarak da desteklenmiş durumda.