Bilim dünyasında dikkat çeken yeni bir keşif yapıldı. Kanada’daki Ottawa Üniversitesi araştırmacıları, kraliçe bombus arılarının su altında bir haftadan fazla süre hayatta kalabildiğini ortaya koydu. Hakemli bilimsel dergi Royal Society Publishing’de yayımlanan çalışma, arıların düşündüğümüzden çok daha dayanıklı olduğunu gösteriyor.
Bilim insanları uzun yıllardır yoğun yağışlar ve kar erimeleri sonucu oluşan sellerin, kış uykusundaki kraliçe arıları öldürdüğünü düşünüyordu. Ancak yapılan yeni deneyler, yer altındaki yuvalar tamamen suyla dolsa bile kraliçe arıların hayatta kalabildiğini ortaya koydu.
Kraliçe Arılar Kışı Toprağın Altında Geçiriyor
Kraliçe bombus arıları kış aylarında toprağın altında “diapoz” adı verilen kış uykusuna benzer bir süreçte yaşamını sürdürüyor. Bu dönemde arıların metabolizması ciddi şekilde yavaşlıyor ve enerji tüketimleri minimum seviyeye iniyor.
İlkbaharda karların erimesi ve yoğun yağışlar nedeniyle toprağın suyla dolması, yer altındaki kış odacıklarının zaman zaman tamamen su altında kalmasına yol açabiliyor.
Araştırmacılar bu durumu test etmek için laboratuvar ortamında kış koşullarını taklit etti. Deneyde kraliçe arılar 4 ila 5 ay boyunca diapoz durumunda tutuldu ve ardından sekiz gün boyunca su altında bırakıldı.
Hayatta Kalmalarını Sağlayan İki Önemli Mekanizma
Bilim insanları, kraliçe arıların su altında yaşamalarını sağlayan iki temel biyolojik strateji olduğunu belirledi.
Bunlardan ilki son derece düşük metabolizma hızına sahip olmaları. Diapoz sürecinde enerji ihtiyaçları çok az olduğu için çok sınırlı oksijenle yaşamlarını sürdürebiliyorlar.
İkinci mekanizma ise anaerobik metabolizma olarak bilinen oksijensiz enerji üretim sistemi. Oksijen azaldığında hücreler enerji üretmek için bu yönteme geçiyor ve bu süreçte vücutta laktik asit birikiyor.
Araştırma ayrıca arıların su içinde bulunan az miktardaki oksijeni de gaz alışverişi yoluyla kullanabildiğini ortaya koydu.
Sudan Çıkarıldıktan Sonra Hızlı İyileşme
Sekiz gün boyunca su altında kalan arılar sudan çıkarıldıktan sonra metabolizmalarının 2-3 gün boyunca hızla arttığı gözlemlendi. Bu süreçte vücutta biriken laktik asit temizleniyor.
Yaklaşık bir hafta sonra ise arıların metabolizması tekrar kış uykusu seviyesine dönüyor ve bahara kadar normal şekilde beklemeye devam edebiliyorlar.
Bilim insanlarına göre bu keşif, iklim değişikliğiyle birlikte artan sel ve aşırı hava olaylarının arılar üzerindeki etkisini anlamak açısından büyük önem taşıyor.
Bombus arıları, dünya genelinde tarım ve ekosistem için kritik öneme sahip tozlayıcı canlılar arasında yer alıyor. Bu nedenle kraliçe arıların zorlu koşullarda hayatta kalabilmesi, doğadaki kolonilerin devamlılığı açısından önemli bir avantaj sağlıyor.