İstanbul’daki Fehmi Ekşioğlu Ortaokulu öğrencilerinden oluşan Quantum Takımı, görme engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştığı engelleri algılayarak sesli uyarı veren “Rehber Ayaklar” adlı akıllı ayakkabı sistemini geliştirdi. Altıncı sınıfta eğitim gören beş öğrencinin hazırladığı proje, adımlar sırasında oluşan basıncı elektrik enerjisine dönüştüren piezoelektrik tabanıyla dikkat çekiyor. Marmara Bölgesel Turnuvası ve Türkiye Şampiyonası’nda derece elde eden ekip, şimdi Güney Kore’de gerçekleştirilecek Robotex International 2026 dünya finallerine hazırlanıyor.
Rehber Ayaklar projesi; engellerin, çukurların ve ani zemin değişikliklerinin daha erken fark edilmesine yardımcı olmayı amaçlıyor. Sensörler, sesli yönlendirme, düşme algılama ve canlı konum paylaşımı gibi özelliklerin tek bir modüler sistemde birleştirilmesi, projeyi benzer çalışmalardan ayırıyor. Öğrencilerin geliştirme sürecindeki temel hedefi ise beyaz baston gibi mevcut yardımcı araçların yerine geçmekten çok, görme engelli bireylere tamamlayıcı bir güvenlik desteği sunmak.
Rehber Ayaklar Engelleri Algılayarak Kullanıcıyı Uyarıyor
Akıllı ayakkabının ön bölümünde ultrasonik ve derinlik sensörlerinden oluşan özel bir algılama modülü bulunuyor. Bu sensörler, kullanıcının yürüdüğü güzergâhtaki fiziksel engelleri ve zemin seviyesinde oluşan değişiklikleri belirlemek için kullanılıyor. Toplanan veriler sistemin işlemci birimine aktarılıyor ve tespit edilen riskler Bluetooth bağlantılı kulaklık üzerinden sesli uyarıya dönüştürülüyor.
Sistemin, kullanıcının önünde bulunan bir nesnenin yaklaşık mesafesini bildirmesi ve yürüyüş güzergâhındaki çukurlara karşı uyarıda bulunması hedefleniyor. Böylece kullanıcı, karşısına çıkan risk hakkında önceden bilgi alarak yönünü veya yürüyüş hızını değiştirebiliyor. Ayakkabıya entegre edilen yapı sayesinde elde taşınması gereken yeni bir cihaz oluşturulmaması da projenin kullanım kolaylığını artıran özellikleri arasında yer alıyor.
Rehber Ayaklar’ın güvenlik özellikleri yalnızca engel algılamayla sınırlı değil. Projede kullanılan elektronik kontrol sistemi, kullanıcının ani biçimde düşüp düşmediğini de takip ediyor. Düşme olarak değerlendirilen bir hareket algılandığında sistem, önceden belirlenen aile bireylerine veya yakınlara Telegram üzerinden acil durum mesajı gönderebiliyor. Bildirime kullanıcının canlı konum bilgisinin de eklenmesi planlanıyor.
Projenin dikkat çeken diğer özelliğini ise piezoelektrik enerji üretim sistemi oluşturuyor. Ayakkabı tabanına yerleştirilen piezoelektrik bileşenler, yürüyüş sırasında oluşan mekanik basıncı düşük miktarda elektrik enerjisine dönüştürüyor. Ekip, üretilen enerjiyi sensör ve kontrol bileşenlerinin ihtiyacını karşılayacak şekilde optimize ederek sistemin dışarıdan şarj edilme gereksinimini azaltmayı hedefliyor.
Akıllı modülün mıknatıslı, suya dayanıklı ve çıkarılabilir bir yapıda tasarlanması da kullanıcının yalnızca belirli bir ayakkabıya bağlı kalmasını önlüyor. Modüler yapı sayesinde sistemin farklı marka ve modellerdeki ayakkabılara takılarak kullanılabilmesi amaçlanıyor.
Quantum Takımı Türkiye Şampiyonluğundan Dünya Finaline Ulaştı
Quantum Takımı; Ahmet Mert Buldu, Alya Bakır, Ece Adıgüzel, Furkan Dulundu ve Burhan Ay’dan oluşuyor. Altıncı sınıf öğrencileri tarafından geliştirilen projenin ilk prototipi, İstanbul’da düzenlenen The MaestRobot Robotics Marmara Bölgesel Turnuvası’nda Girişimcilik ve Sağlık Teknolojileri kategorisinde birincilik elde etti.
Ekip, bölgesel turnuvanın ardından Rehber Ayaklar’ın ikinci prototipi üzerinde çalışmaya başladı. Sensörlerin konumu, algılama sistemi ve enerji üretim altyapısı yeniden düzenlendi. Geliştirilen ikinci sürüm, Antalya’da gerçekleştirilen Ulusal Şampiyona’da Türkiye birinciliğine ulaşarak genç öğrencilerin dünya finaline katılmasının önünü açtı.
Quantum Takımı’nın bir sonraki hedefi, Rehber Ayaklar’ın üçüncü nesil prototipini tamamlamak olacak. Bu sürümde özellikle piezoelektrik jeneratörlerin veriminin artırılması, sensörlerden gelen verilerin daha doğru işlenmesi ve modüler gövdenin günlük kullanıma daha uygun hale getirilmesi planlanıyor. Sistemin gerçek kullanım koşullarında test edilmesi ve görme engelli bireylerden alınacak geri bildirimlerle geliştirilmesi de projenin geleceği açısından önem taşıyor.
Robotex International 2026 dünya finalleri, 28-29 Kasım tarihlerinde Güney Kore’nin Incheon kentindeki Songdo Convensia Kongre Merkezi’nde düzenlenecek. Quantum Takımı, burada Rehber Ayaklar projesini uluslararası jüriye ve farklı ülkelerden gelecek teknoloji ekiplerine tanıtacak. Ortaokul öğrencilerinin toplumsal bir ihtiyaca çözüm üretme amacıyla başlattığı çalışma, eğitim çağındaki gençlerin bilim ve teknoloji alanında ortaya koyabileceği potansiyeli de gözler önüne seriyor.