Otizmin erkek çocuklarında daha sık görüldüğüne dair yıllardır süregelen algı, yeni araştırmalarla sarsılıyor. İsveç’te Karolinska Institutet tarafından yürütülen ve 2,7 milyon kişinin verilerinin incelendiği geniş kapsamlı bir çalışma, kız çocuklarında da otizmin en az erkekler kadar yaygın olduğunu ortaya koydu. Ancak dikkat çeken bir detay var: Erkekler otizm teşhisini genellikle çocuklukta alırken, kız çocuklarında bu süreç çoğu zaman ergenlik veya genç yetişkinlik dönemine sarkıyor.
Otizm tanısı alan erkek çocuklarının sayısı 10 yaşına kadar kızlara oranla 3 ila 4 kat daha fazla. Ancak 20 yaşa gelindiğinde bu fark büyük ölçüde kapanıyor. Uzmanlara göre bu durum, otizmin cinsiyetle ilgili dağılımının değil, tanı kriterlerinin ve algılarının cinsiyet odaklı olduğunun bir göstergesi.
Kız Çocukları Belirtileri Maskeleyebiliyor
Araştırmaya göre kız çocukları, sosyal çevrelerine uyum sağlamak için yaşıtlarının davranışlarını taklit etme eğiliminde. Bu durum, otizme dair belirtilerin göz ardı edilmesine veya farklı psikolojik tanılarla karıştırılmasına neden olabiliyor. Uzmanlar, teşhis kriterlerinin çoğunlukla erkek davranış kalıpları üzerinden belirlendiğine dikkat çekiyor.
Araştırmanın başyazarı Caroline Fyfe, “Kadın ve kız çocuklarının otizm belirtileri ya geç fark ediliyor ya da hiç fark edilmiyor. Bu da teşhis yaşını yükseltiyor” diyor. Özellikle 15 yaş civarında teşhis alan kız çocuklarının, aslında belirtileri yıllar öncesinde göstermeye başladığı düşünülüyor.
Uzmanlardan Uyarı: Tanı Süreçleri Cinsiyetsizleştirilmeli
Otizmli bireylerin haklarını savunan kuruluşlar ve uzmanlar, kız çocuklarının sık sık duygu durum bozuklukları veya kişilik sorunlarıyla yanlış şekilde tanılandığını belirtiyor. İngiltere Ulusal Otizm Derneği’nden Judith Brown, “Otizmli kız çocukları tanı almadan yıllarca belirtileriyle baş başa kalabiliyor. Maskeleme davranışları da zamanla anksiyete ve depresyon gibi başka sorunlara yol açabiliyor” diyor.
“Ambitious about Autism” adlı kuruluşun genel başkanı Jolanta Lasota ise, kız çocuklarının yaşadığı otizm deneyiminin erkeklerden farklı olduğuna dikkat çekerek, “Tanı süreçlerinde bu farkın göz ardı edilmesi temel destek eksikliğine neden oluyor” dedi.
Uzmanlar, otizm tanısı koymakta kullanılan tekniklerin ve yaklaşımların gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Cinsiyet temelli varsayımlar yerine, bireysel belirtileri merkeze alan bir sistemin otizmli bireylerin erken teşhis edilmesine ve desteklenmesine katkı sağlayacağı görüşünde birleşiyor.