Yıllardır üzerinde çalışılan ve kamuoyunda sık sık gündeme gelen Hal Kanunu taslağı, nihayet Meclis gündemine geliyor. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve mayıs ayında kamuoyunun görüşüne açılan yeni düzenleme, 1 Ekim itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulacak. Yeni yasa taslağı, özellikle sebze ve meyve fiyatlarında aracılık maliyetlerini azaltmayı hedefliyor. Vatandaşın ürünlere daha düşük maliyetle ulaşmasını amaçlayan bu düzenleme kapsamında, üretici örgütlerine bedelsiz yer tahsisi, marketlerin doğrudan üreticiden mal alma zorunluluğu ve cezai yaptırımlar öne çıkıyor.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, mevcut Hal Kanunu’nun 2012 yılında yürürlüğe girdiğini ancak geçen süreçte uygulamalardan doğan ihtiyaçlar doğrultusunda değişiklik çalışmalarının sürdüğünü belirtti. Yeni düzenlemeyle birlikte, hem üreticiye destek verilecek hem de tüketicinin daha uygun fiyata ürüne ulaşmasının önü açılacak.
Hazırlanan yasa taslağına göre, toptancı hallerine yeni kurallar getiriliyor. Üretici örgütlerine kira, arsa, depolama ve nakliye desteği sağlanacak. Ayrıca, belirli büyüklükteki marketlerin sebze ve meyve ürünlerinin en az yüzde 20’sini doğrudan üreticiden veya üretici örgütlerinden temin etmeleri zorunlu hale gelecek. Bu kurala uymayan perakendecilere, her yıl için 50 milyon TL’ye kadar para cezası uygulanacak.
Ayrıca, hal içerisinde komisyoncular arasında veya tüccarlar arasında mal devri ve satışı yasaklanıyor. Bu düzenlemeyle birlikte, malların üzerine eklenen gereksiz maliyetlerin önüne geçilmesi planlanıyor. Serbest rekabeti bozan anlaşmalar, piyasada arz darlığı yaratmak, fiyatları yapay olarak yükseltmek ya da düşürmeye engel olmak gibi eylemler için öngörülen ceza 177 bin 340 TL’den 1 milyon TL’ye çıkarılıyor.
Yine düzenlemeye göre, bozulan sebze ve meyvelerin çöpe dökülmesi gibi durumlara karşı da önlem alınıyor. Belirlenecek usul ve esaslara aykırı şekilde ürünleri çöpe atanlara 200 bin TL idari para cezası uygulanacak.
Hal Kanunu taslağının, Meclis’in 1 Ekim’de açılmasıyla birlikte yasalaşması bekleniyor. Bu kapsamlı düzenlemenin hem üretici hem tüketici lehine etkiler yaratması ve piyasalarda denge sağlaması hedefleniyor.