Çin, yapay zekâyı uzay çalışmalarının merkezine taşıyan yeni uydu projesiyle hangi adımları atıyor? Yörüngeye gönderilen yapay zekâ destekli uydular kendi kararlarını nasıl verecek, hava tahminleri neden artık Dünya’daki merkezlere ihtiyaç duymadan hazırlanabilecek? Çin’in uzaya gönderdiği iki yeni yapay zekâ destekli uydu, veri toplamanın yanı sıra analiz ve karar alma işlemlerini de doğrudan yörüngede gerçekleştirebiliyor. Uydulardan biri orman yangınları gibi olağan dışı durumları takip ederken, diğeri meteorolojik verileri uzayda işleyerek hava tahmini üretebiliyor. Projenin uzun vadeli hedefinde ise 2032 yılına kadar bin uydudan oluşan geniş bir yapay zekâ ve uzay bilişim ağı kurmak bulunuyor. Peki bu sistem nasıl çalışacak, uydulara görev sırasında yeni yetenekler nasıl eklenecek?

Yapay Zekâ Destekli Uydular Kararları Yörüngede Verebiliyor

Çin’in Long March 15 taşıyıcı roketiyle gerçekleştirilen görev kapsamında toplam beş uydu yörüngeye yerleştirildi. Bu uydulardan ikisinin yapay zekâ tabanlı sistemlerle donatıldığı aktarıldı.

Jitianxing A-04, diğer adıyla Yunjian Muxi, yeryüzündeki olağan dışı durumları takip etmek amacıyla kızılötesi sensörler taşıyor. Uydunun orman yangınları gibi olayları belirleyebilmesi hedefleniyor.

Jitianxing A-04’te Zhejiang Lab tarafından geliştirilen “bedenselleştirilmiş yapay zekâ” modeli bulunuyor. Bu sistem sayesinde uydu kendi teknik durumunu takip edebiliyor, görev planlaması yapabiliyor ve gerekli durumlarda diğer uydularla birlikte hareket edebiliyor.

Görevde yer alan diğer yapay zekâ destekli araç ise Xinghuo Chuanming Meteoroloji Uydusu oldu. Bu uyduda üç farklı meteorolojik yapay zekâ modeli bulunuyor.

Geleneksel sistemlerde meteoroloji uydularından elde edilen veriler Dünya’daki istasyonlara gönderiliyor ve tahminler burada yapılan işlemlerden sonra hazırlanıyor. Bu sürecin yaklaşık 90 dakika sürebildiği belirtiliyor.

Yeni sistemde ise meteorolojik veriler doğrudan uydunun içinde işleniyor. Yapay zekâ modelleri hava tahminini yörüngede oluşturduktan sonra Dünya’ya yalnızca ortaya çıkan sonuçları gönderiyor. Bu yöntemle gözlem ile erken uyarı arasındaki sürenin saniyelere kadar düşürülebileceği ifade ediliyor.

Uyduların yazılım yapısında da farklı bir sistem kullanılıyor. Zhejiang Lab Direktörü ve Çin Mühendislik Akademisi üyesi Wang Jian’ın verdiği bilgilere göre yeni yapay zekâ modelleri Dünya’da eğitildikten sonra yörüngedeki uyduya gönderilebiliyor.

Bu yöntem, uyduya yeni donanım eklenmeden mevcut sistemlerin görev sırasında geliştirilmesine imkan tanıyor. Bazı yapısal parçaların da yapay zekâ desteğiyle tasarlandığı ve 3D baskı yöntemiyle üretildiği aktarılıyor. Bu sayede daha az parçadan oluşan ve daha hafif yapıların hazırlanabildiği belirtiliyor.

Çin 2032’ye Kadar Bin Yapay Zekâ Uydusu Planlıyor

Fırlatılan iki uydu, Çin’in “Three-Body Computing Constellation” adı verilen daha geniş kapsamlı uzay bilişim projesinin parçaları arasında yer alıyor.

Zhejiang Lab öncülüğünde yürütülen çalışmada, Dünya’daki veri merkezlerinde gerçekleştirilen bazı hesaplama işlemlerinin doğrudan uzayda yapılması hedefleniyor. Bunun için yüzlerce uydunun birbirine bağlı şekilde çalışacağı geniş bir sistem oluşturulması planlanıyor.

Açıklanan yol haritasına göre uydu ağının 2027 yılına kadar 100 araca ulaşması amaçlanıyor. 2032 yılı için belirlenen hedef ise toplam bin uydudan oluşan yapay zekâ destekli bir uzay bilişim ağı kurmak.

Plan hayata geçirilirse uydular yalnızca veri toplayan araçlar olmaktan çıkıp verileri değerlendiren, görev planlayan, tahmin oluşturan ve bazı kararları kendi başına verebilen sistemler olarak kullanılacak.