ABD, İsrail ve İran arasında başlayan çatışmaların büyümesi küresel enerji piyasalarında ciddi bir krizi tetikledi. Hürmüz Boğazı’nın gemi geçişlerine kapanmasıyla birlikte petrol ve doğalgaz arzında büyük bir daralma yaşanırken, enerji fiyatlarının hızla yükselmesi dünya ekonomisinde yeni bir dalgalanma ihtimalini gündeme getirdi. Uzmanlar, savaşın uzaması halinde petrol fiyatlarının varil başına 100 ila 150 dolar seviyesine çıkabileceğini değerlendiriyor.
Hürmüz Boğazı Kapanınca Enerji Arzı Daraldı
İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede gerilim hızla tırmandı. İran’ın İsrail ve Körfez ülkelerine füze saldırılarıyla karşılık vermesi, Orta Doğu’da çatışma riskini daha da artırdı.
Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte küresel enerji akışında ciddi bir aksama yaşandı. Boğaz üzerinden dünya petrol tüketiminin ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’si taşınıyor. Boğazın kapanmasıyla günlük yaklaşık 20 milyon varillik petrol sevkiyatı durma noktasına gelirken alternatif rotalarla yalnızca 5 milyon varillik kısmın telafi edilebildiği belirtiliyor.
Çatışmaların ardından gemi trafiği de büyük ölçüde azaldı. Basra Körfezi’nde 150’den fazla petrol tankerinin beklediği, bazı tankerlerin saldırılarda hasar aldığı ve iki denizcinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Avrupa’da Enerji Rezervleri Kritik Seviyeye Geriledi
Enerji arzındaki daralma Avrupa’da da ciddi bir baskı oluşturdu. Avrupa’nın en büyük doğalgaz ticaret merkezi olan Hollanda merkezli TTF piyasasında doğalgaz fiyatları kısa sürede sert şekilde yükseldi.
27 Şubat’ta megavatsaat başına yaklaşık 32 avro seviyesinde işlem gören doğalgaz fiyatı, 3 Mart itibarıyla yüzde 68 artarak 52 avronun üzerine çıktı. Avrupa genelinde doğalgaz depolarının doluluk oranı ise yüzde 30’un altına geriledi. Hollanda, İsveç, Hırvatistan ve Letonya’da rezervlerin kritik seviyelerin altına düştüğü bildirildi.
Küresel Ekonomiye Etkileri Tartışılıyor
Enerji fiyatlarındaki yükselişin küresel ekonomiye ciddi etkiler yaratabileceği belirtiliyor. Uluslararası Para Fonu’nun analizine göre enerji fiyatlarında bir yıl sürecek yüzde 10’luk artış küresel enflasyonu 40 baz puan yükseltebilir ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir.
Türkiye’de enerji bağımlılığı nedeniyle cari açığın artabileceği, enflasyonda 5 ila 10 puanlık yükseliş görülebileceği ifade ediliyor. ABD’de ise enflasyon ve borsalarda dalgalanma beklentisi öne çıkıyor. Çin ve Hindistan gibi büyük enerji ithalatçısı ülkelerin de bu krizden önemli ölçüde etkilenebileceği değerlendiriliyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da savaşın ilk günlerinde yaptığı açıklamada çatışmaların küresel güvenlik ve ekonomi üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekmişti. Erdoğan, bölgesel gerilimin büyümesi halinde ortaya çıkacak ekonomik ve jeopolitik belirsizliklerin hiçbir ülkenin tek başına taşıyamayacağı kadar ağır olacağını ifade etmişti.
