Kredi kartı ile yapılan alışverişlerde bazı işletmelerin uyguladığı “komisyon” adı altındaki ek ücretler hem yasaları hem de tüketici haklarını ihlal ediyor. Özellikle küçük işletmeler tarafından yaygın şekilde uygulanan bu yöntemle, bankaya ödenmesi gereken masraflar doğrudan tüketiciye yükleniyor. Üstelik bu tür ücretler çoğu zaman tüketicinin fark etmeden ödediği kalemler arasında yer alıyor.

Kart ödemelerinde komisyon alınması, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’na göre açık şekilde yasak. Kanunun 17. maddesi, üye iş yerlerinin tüketicilerden komisyon, hizmet bedeli veya benzeri bir ödeme talep etmesini kesin bir dille yasaklıyor. Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan TÜKONFED Başkan Vekili Avukat İbrahim Güllü, bu uygulamanın sadece yasal değil, aynı zamanda ahlaki olarak da kabul edilemez olduğunu belirtti.

Küçük işletmelerin bu yönteme neden başvurduğunu ise TÜKONFED E-Ticaret Komisyon Başkanı Volkan Ceyli detaylandırdı. Ceyli’ye göre, bazı ürünlerdeki düşük kâr marjları nedeniyle pos cihazı komisyonları işletmelere zarar yazıyor. Özellikle tütün ürünleri gibi alanlarda %1’in altında kâr marjıyla çalışan esnaflar, %5 ila %7 arasında değişen pos komisyonları nedeniyle zarar etmemek için komisyonu müşteriye yansıtabiliyor.

Bu uygulama yalnızca bireysel alışverişleri değil, makro ölçekte enflasyon verilerini de etkileyebiliyor. Çünkü taksitli satışlarda komisyon yükünün fiyata eklenmesiyle ürünün değeri olduğundan yüksek algılanıyor. Örneğin 100 TL olan bir ürün, 10 taksitli satışta %25 vade farkıyla 125 TL gibi bir fiyatla görünerek resmî fiyat istatistiklerini de yanıltabiliyor.

Tüm bunlara rağmen tüketiciler yasal olarak haklarını arayabiliyor. Kredi kartıyla ödeme sırasında komisyon, hizmet bedeli ya da benzeri ek ücretler talep edilen tüketiciler, bu ödemeleri fiş ya da ödeme belgeleriyle birlikte Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurarak faiziyle birlikte iade talep edebilirler. 2025 yılı itibarıyla 149.000 TL altındaki uyuşmazlıklar için heyetlere başvuru yapılabiliyor.

Ayrıca, bu tür işlemler nedeniyle Ticaret Bakanlığı ve BDDK’ya şikâyette bulunmak da mümkün. 5464 sayılı yasa gereğince bu yasağı ihlal eden iş yerlerinin pos sözleşmeleri feshediliyor ve bir yıl boyunca yeni sözleşme yapmaları engelleniyor. Üstelik 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında 863.500 TL’ye kadar para cezası uygulanabiliyor.

Güllü, bankaların küçük işletmelere uyguladığı yüksek komisyon oranlarının da gözden geçirilmesi gerektiğini vurguladı. “Kamu otoritesi, bu oranları en fazla %1 ile sınırlamalı. Aksi takdirde hem kayıt dışılık artar hem de küçük işletmelerin ayakta kalması daha da zorlaşır” dedi. Özellikle büyük e-ticaret platformlarının, yüksek işlem hacmi sayesinde eksi komisyon anlaşmaları yapabildiği, bu farkın da küçük esnafa yük olarak döndüğü ifade edildi.

Kart ödemelerinde komisyon uygulaması, hem tüketici haklarını ihlal eden bir ticaret pratiği hem de finansal eşitsizlik yaratan yapısal bir sorun olarak dikkat çekiyor. Tüketicilerin bu konuda bilinçlenmesi ve yasal yollarla haklarını aramaları, bu tür uygulamaların yaygınlaşmasının önüne geçilmesi açısından büyük önem taşıyor.