Sebze ve meyve fiyatlarında yaşanan yüksek artışlara karşı Ticaret Bakanlığı, yeni bir düzenlemeyle fahiş fiyatların önüne geçmeyi hedefliyor. Hazırlanan taslak düzenlemeyle hem üretici desteklenecek, hem de tüketicinin uygun fiyatla ürüne ulaşması sağlanacak. Yeni uygulamalarla birlikte, toptancı hallerinden marketlere kadar geniş çaplı bir dönüşüm planlanıyor.
Taslağa göre, üretici örgütlerine toptancı hal kurmaları için bedelsiz yer tahsisi yapılacak. Böylece üretici doğrudan pazara erişebilecek. Üreticiden doğrudan mal almayı reddeden zincir marketlere ise her yıl için 50 milyon TL ceza uygulanacak. Hallerde fiyat artıranlara 1 milyon TL, bozulmuş ürünleri imha kurallarına aykırı şekilde çöpe atanlara ise 200 bin TL para cezası verilecek.
Toptancı hallerinde modernleşme ve denetim artıyor
Yeni düzenlemeyle toptancı hali kurma yetkisi belediyelerden alınarak Ticaret Bakanlığı'na devrediliyor. Böylece asgari şartları taşımayan hallerin kurulması engellenecek ve modern hallerin önü açılacak. Ayrıca üretici örgütlerinin doğrudan satış yapabilmeleri için hal yerleri ücretsiz olarak sağlanacak.
Ürünlerin alım, satım ve sevk süreçlerinin tamamı Hal Kayıt Sistemi üzerinden takip edilecek. Henüz satışı yapılmayan ve depolarda bekletilen ürünler dahi sisteme bildirilecek.
Vergi muafiyeti ve kira indirimi ile üreticiye destek
Üretici örgütlerine yapılan satışlardan gelir vergisi kesilmeyecek. Ayrıca belediye toptancı hallerindeki kiralamalarda üretici örgütlerine %75 oranında kira indirimi uygulanacak. Gerçeğe aykırı bildirim yapan veya kayıt dışı satış yapanların ise kira sözleşmeleri feshedilecek.
Stokçuluğa ve kayıt dışılığa ağır yaptırımlar geliyor
Yeni yasayla birlikte stokçuluk yapan, ürün fiyatlarını manipüle eden veya piyasada darlık oluşturmaya çalışan kişi ve kuruluşlara uygulanan ceza 1 milyon TL'ye çıkarılıyor. Ayrıca ürün bedelini zamanında ödemeyen perakendecilere, ödenmeyen tutarın yüzde 25’i oranında ceza kesilecek.
Mal bedelleri 30 gün içinde banka aracılığıyla ödenecek. Böylece hem üreticinin alacağı garanti altına alınacak hem de kayıt dışı ekonomiyle mücadele güçlenecek.
Kalitesiz ambalaj ve taşıma da cezaya tabi
Ürünlerin standartlara aykırı ambalajlanması, taşınması veya depolanması durumunda 36 bin TL ceza uygulanacak. Kurallara uymadan bozuk ürünü çöpe dökenler için 200 bin TL ceza öngörülürken, bu kişiler 3 yıl boyunca tarımsal desteklerden yararlanamayacak.
Fahiş fiyatlara karşı somut sonuçlar alınmaya başlandı
İstanbul PERDER Başkanı Faruk Güzelder, alınan önlemlerle birlikte sebze fiyatlarında gözle görülür bir düşüş yaşandığını açıkladı. “Havaların ısınması, ürün bolluğu ve ihracatın yavaşlamasıyla birlikte fiyatlar ciddi oranda geriledi,” diyen Güzelder, yumurta fiyatlarının da bir ay içinde 195 TL'den 110-130 TL bandına düştüğünü belirtti.
Tarımda yapay zekâ dönemi başlıyor
Öte yandan Balıkesir’de üretim yapan Esra Özder Çakmak, yumurta üretiminde yapay zekâ kullanarak kaliteyi artırmayı planladıklarını söyledi. Çakmak, tarımda dijitalleşmenin hem kaliteyi yükselttiğini hem de zaman kazandırdığını ifade etti.
