Alibaba Cloud’un geliştirdiği Qwen-3 modeli, yörüngede başarıyla çalıştırılan ilk genel amaçlı yapay zeka sistemi olarak tarihe geçti. Kasım ayında gerçekleştirilen operasyon kapsamında, Çin merkezli uzay girişimi Adaspace Technology tarafından geliştirilen bir uzay bilişim merkezine yüklenen yapay zeka modeli, sorgudan sonuca kadar olan süreci iki dakikadan kısa bir sürede tamamladı. Bu işlem sırasında, yeryüzünden gönderilen veri sorguları yörüngedeki sistem tarafından işlenip tekrar Dünya’ya geri iletildi.
Qwen-3, Adaspace’in "Star-Compute Project" adını verdiği geniş çaplı uzay bilişim ağına entegre edildi. Proje kapsamında geliştirilen ilk yapay zeka uydu takımı, geçtiğimiz yıl mayıs ayında uzaya fırlatılmış ve 12 uyduyla veri işleme görevine başlamıştı. Bu gelişme, hem uzay bilişiminde hem de yapay zekanın fiziksel uygulamalarında önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Uzayda Veri İşlemenin Avantajları ve Gelecek Planı
Uzayda yapay zeka çalıştırmanın birçok stratejik avantaj sunduğu belirtiliyor. Sürekli güneş enerjisine erişim, düşük soğutma gereksinimi ve yer tabanlı merkezlerin karşılaştığı fiziksel kısıtlamaların ortadan kalkması, uzayda yapay zeka uygulamalarını cazip hale getiriyor. Aynı zamanda daha düşük veri iletim ve fırlatma maliyetleri de projeye büyük katkı sağlıyor.
Star-Compute Project’in nihai hedefi ise oldukça kapsamlı. 2035 yılına kadar toplamda 2.400 çıkarım uydusu ve 400 eğitim modülünün alçak Dünya yörüngesine yerleştirilmesi planlanıyor. Şu anda ikinci ve üçüncü uzay bilişim merkezlerinin üretim süreci devam ederken, bu ünitelerin 2026 yılı içinde uzaya gönderilmesi hedefleniyor.
Öte yandan Nisan 2025’te duyurulan Qwen-3 modeli, Alibaba Cloud’un açık kaynaklı yapay zeka ekosistemini küresel ölçekte en büyük hale getirerek Meta’nın Llama topluluğunu da geride bırakmayı başardı.
