İstanbul’un Fatih ilçesinde raylara düşen 6 yaşındaki Muhammed M.M., durağa yaklaşan tramvayın altında kalarak hayatını kaybetti. Laleli-İstanbul Üniversitesi Tramvay Durağı’nda meydana gelen olayda küçük çocuğun dengesini kaybederek raylara düştüğü belirtildi. Tramvayın altında kalan Muhammed için olay yerine ekipler sevk edilirken, sağlık görevlileri çocuğun yaşamını yitirdiğini belirledi. Yaşanan acı olay, yoğun yaya trafiğinin bulunduğu tramvay hatlarında alınan güvenlik önlemlerini yeniden gündeme taşıdı.
İstanbul’da özellikle T1 Kabataş-Bağcılar ile T4 Topkapı-Mescid-i Selam hatlarında yayaların, motosikletlerin ve diğer araçların karıştığı kazalar zaman zaman yaşanıyor. Tramvayların karayolu ve yaya geçişleriyle iç içe çalışması, küçük bir dikkatsizliğin ağır sonuçlara dönüşmesine yol açabiliyor. Uzmanlara göre kazaların azaltılması için yalnızca yayaları veya vatmanları uyarmak yeterli değil; fiziki düzenlemelerin ve yeni nesil güvenlik teknolojilerinin birlikte kullanılması gerekiyor.
Tramvay Hatlarında Kazalar Neden Önlenemiyor
Tramvay hatlarının kent merkezlerinde ve yoğun yaya hareketliliğinin bulunduğu bölgelerde çalışması, sistemi metro hatlarından farklı hale getiriyor. Kapalı alanlarda işletilen metroların aksine tramvaylar; yaya geçitleri, caddeler, kavşaklar ve araç yollarıyla aynı alanı paylaşabiliyor. Bu durum, insanların rayları yürüyüş yolu olarak kullanması veya tramvayın yaklaştığını geç fark etmesi halinde ciddi riskler oluşturuyor.
Son dönemde farklı şehirlerde yaşanan kazalar da tehlikenin yalnızca İstanbul’la sınırlı olmadığını gösterdi. Kayseri’nin Melikgazi ilçesinde bir kamyon ile tramvayın çarpışması sonucu beş kişi yaralandı. İstanbul Gaziosmanpaşa’da ise yaya geçidinden karşıya geçmeye çalışan motosiklet ile tramvayın çarpıştığı kazada motosiklet sürücüsü ağır yaralandı.
Fatih’te daha önce yaşanan başka bir olayda tramvayın aniden yola çıkan yayaya çarpması sonucu bir kişi yaralandı. Beyoğlu’ndaki Tophane durağında yayalara kırmızı ışık yanarken karşıya geçmeye çalışan bir kişi de tramvay ile bariyer arasında sıkışarak ağır yaralandı. Nisan 2025’te Haseki Tramvay Durağı’nda karşıya geçmeye çalışan 53 yaşındaki bir kişi, tramvayın çarpması sonucu yaşamını yitirdi.
Kazalarda dikkatsizlik, kontrolsüz geçişler ve trafik kurallarına uyulmaması önemli bir paya sahip olsa da uzmanlar sorunun yalnızca insan hatasıyla açıklanamayacağını belirtiyor. Güvenlik sistemlerinin, insanların hata yapabileceği gerçeğine göre tasarlanması gerektiği ifade ediliyor.
Tramvay Kazalarını Önlemek İçin Hangi Tedbirler Alınabilir
İstanbul Ticaret Üniversitesi Ulaştırma Sistemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, yeni nesil raylı sistemlerde radar, lidar, kamera ve nesne algılama teknolojilerinin birlikte kullanılabildiğini belirtti. Bu sistemler, tramvay hattı üzerindeki yayayı veya engeli tespit ederek önce vatmanı uyarabiliyor, gerekli durumlarda ise otomatik frenleme sistemini devreye sokabiliyor.
Ancak eski ve yeni tramvay araçlarının güvenlik donanımları arasında farklılıklar bulunuyor. Mevcut filodaki bütün araçların aynı seviyede engel algılama ve otomatik müdahale sistemlerine sahip olmadığına dikkat çekiliyor. Uzmanlara göre öncelikli hedef, insan hatasını telafi edebilecek aktif güvenlik sistemlerinin tüm araçlarda yaygınlaştırılması olmalı.
Durak çevrelerinde yönlendirici korkulukların artırılması, kontrollü yaya geçişlerinin daha görünür hale getirilmesi ve güvenli yürüme alanlarının farklı zemin kaplamalarıyla belirginleştirilmesi öneriliyor. Sesli ve ışıklı uyarı sistemlerinin çoğaltılması, tramvayın yaklaştığını algılayan akıllı ikaz sistemlerinin kurulması ve turistlerin yoğun olduğu bölgelerde çok dilli bilgilendirme yapılması da öneriler arasında bulunuyor.
Metro istasyonlarında kullanılan tam boy peron kapılarının açık tramvay duraklarında uygulanması teknik ve mimari nedenlerle zor görülüyor. Buna karşılık yarı yükseklikte bariyerler, düşme algılama sistemleri, akıllı erişim kontrolleri ve istasyona özel güvenlik koridorlarının kullanılabileceği ifade ediliyor. Yoğun duraklarda uygulanacak pilot projelerin sonuçlarına göre bu sistemlerin diğer bölgelere yayılması gündeme gelebilir.
Uzmanlar, kalıcı çözümün yayayı, sürücüyü veya vatmanı tek başına suçlamak olmadığının altını çiziyor. Eğitim, denetim, doğru mühendislik ve ileri teknolojinin birlikte uygulanması halinde tramvay hatlarındaki ölüm ve yaralanmaların azaltılabileceği belirtiliyor.
