CAATSA yaptırımları nedir, Türkiye’ye neden uygulandı ve kaldırılırsa ne değişir? ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’daki NATO Zirvesi sırasında “CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız” açıklaması, Türkiye-ABD hattında savunma ilişkilerini yeniden gündeme taşıdı. Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması sonrası uygulamaya giren yaptırımlar, özellikle savunma sanayii projeleri, ihracat lisansları ve F-35 programı başlıklarında merak ediliyor. Trump’ın açıklaması sonrası gözler, bu kararın resmi adımlara dönüşüp dönüşmeyeceğine çevrildi. Reuters’a göre Trump, yaptırımların kaldırılacağını ve F-35 konusunun da değerlendirileceğini söyledi.
CAATSA Yaptırımları Nedir?
CAATSA, İngilizce “Countering America's Adversaries Through Sanctions Act” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçeye “Amerika’nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası” olarak çevriliyor.
2017 yılında kabul edilen yasa, ABD’nin hasım olarak tanımladığı Rusya, İran ve Kuzey Kore ile belirli alanlarda işlem yapan kişi, kurum ve ülkelere yaptırım uygulanmasına imkân tanıyor. Türkiye’ye yönelik süreç ise Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alınması nedeniyle CAATSA’nın 231. maddesi kapsamında başlatıldı. ABD Dışişleri Bakanlığı, 14 Aralık 2020’de Türkiye’nin Savunma Sanayii Başkanlığına yaptırım uygulandığını duyurdu.
CAATSA Yaptırımları Kalkarsa Ne Olur?
Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımları kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığına yönelik ABD ihracat lisansları ve izinleri kısıtlandı. Ayrıca bazı üst düzey yetkililer için mal varlığı ve vize tedbirleri uygulandı.
Yaptırımların kaldırılması halinde savunma sanayii alanındaki lisans süreçlerinde kolaylaşma yaşanabilir. ABD ile savunma ticaretinde bazı kısıtlamaların hafiflemesi ve iki ülke arasındaki askeri iş birliği kanallarının genişlemesi gündeme gelebilir.
Ancak yaptırımların kaldırılması, Türkiye’nin F-35 programına otomatik olarak geri döneceği anlamına gelmiyor. Reuters’ın aktardığına göre F-35 satışı için ABD yasaları ve Kongre süreciyle ilgili ayrıca aşılması gereken başlıklar bulunuyor.
Trump’ın açıklamasının resmi karara dönüşmesi için ABD yönetiminin hukuki ve idari adımları tamamlaması bekleniyor. Bu süreç, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ve güvenlik ilişkilerinin yeni döneminde belirleyici olacak.
