Türkiye’de yapay zeka teknolojileri üzerinde çalışan girişimleri ve şirketleri yakından ilgilendiren yeni düzenlemeler hazırlanıyor. Türk Patent ve Marka Kurumu’nun yapay zeka alanındaki buluşların patent süreçlerini daha kısa sürede tamamlamak amacıyla “Yapay Zeka Hızlı Hat” uygulamasını hayata geçirmeyi planladığı bildirildi. Sistemin yaklaşık bir yıl içerisinde devreye alınması hedeflenirken yapay zeka teknolojisi geliştiren girişimlerin fikri mülkiyet haklarını daha hızlı şekilde güvence altına alabilmesi amaçlanıyor. Hazırlanan çalışmalar yalnızca patent başvurularıyla sınırlı kalmayacak. Yapay zeka sistemlerinin kullanıldığı alana ve taşıdığı risk seviyesine göre farklı değerlendirme yöntemlerinin uygulanması da planlanıyor. Sağlık, eğitim, istihdam, sosyal yardım, kredi değerlendirme, biyometrik tanıma, kolluk ve adalet gibi insan hayatını doğrudan etkileyebilecek alanlarda kullanılan yapay zeka sistemlerinin daha kapsamlı incelemelerden geçirilmesi öngörülüyor. Türkiye’ye özel hazırlanacak hukuki ve etik çerçevede Avrupa Birliği’nin risk temelli yaklaşımının da dikkate alınacağı belirtiliyor.Yeni sistem kapsamında yapay zeka projelerinin düşük, orta ve yüksek riskli olarak sınıflandırılması planlanıyor. Hazırlanacak risk rehberinin de yaklaşık bir yıl içerisinde yayımlanması hedefleniyor.Günlük hayatta kullanılan ve düşük risk taşıdığı değerlendirilen yapay zeka uygulamalarında daha sade kontrol listeleri kullanılacak. İnsanların yaşamını, haklarını veya ekonomik durumunu doğrudan etkileyebilecek sistemlerde ise kontrollerin kapsamı genişleyecek.
Yapay Zeka Sistemleri Risk Seviyesine Göre İncelenecek
Orta risk grubunda bulunan yapay zeka uygulamalarından kısa form Algoritmik Etki Değerlendirmesi istenmesi planlanıyor. Böylece kullanılan sistemin insanlara ve topluma oluşturabileceği etkilerin başvuru aşamasında değerlendirilmesi hedefleniyor.Yüksek etkili yapay zeka sistemlerinde ise daha ayrıntılı kurallar uygulanacak. Genişletilmiş Algoritmik Etki Değerlendirmesi hazırlanması, kamuya açık Model Kartı yayımlanması ve denetleyici kurumlara ayrıntılı teknik dosya sunulması planlar arasında yer alıyor.Sağlık hizmetlerinden kredi değerlendirmesine, işe alım süreçlerinden biyometrik tanımaya kadar hassas kabul edilen alanlarda kullanılan sistemler daha kapsamlı denetime tabi tutulacak.TÜRKPATENT tarafından hazırlanması planlanan hızlı hat uygulamasının ise yapay zeka alanındaki buluşların patent süreçlerinde geçen süreyi azaltması hedefleniyor. Böylece teknoloji geliştiren girişimlerin fikirlerini daha erken aşamada koruma altına alabilmesinin önü açılacak.
Kişisel Veriler İçin Yeni Kurallar Hazırlanıyor
Yapay zeka alanında planlanan çalışmaların diğer ayağında kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemeler bulunuyor. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü ile uyumunun güçlendirilmesi planlanıyor.Yapay zeka modellerinin eğitimi sırasında kişisel verilerin hangi şartlarda kullanılabileceğine yönelik kuralların daha açık hale getirilmesi hedefleniyor. Otomatik karar veren sistemlerde açıklanabilirlik şartlarının da düzenlemeler kapsamında ele alınması bekleniyor.Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasına ilişkin yapay zeka odaklı süreçlerin de daha ayrıntılı hale getirilmesi planlanıyor. Hazırlanacak hukuki ve etik çerçeveyle vatandaşların kişisel verilerinin korunması, şirketlerin ise hangi kurallara göre hareket edeceğini daha açık şekilde görebilmesi amaçlanıyor.Patent süreçlerinin hızlandırılması ve risk seviyesine göre uygulanacak yeni değerlendirme yöntemlerinin hayata geçirilmesiyle Türkiye’de faaliyet gösteren yapay zeka girişimleri için fikri mülkiyet, veri kullanımı ve denetim alanlarında yeni kuralların devreye girmesi bekleniyor.
