Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişim, insan zekâsını aşacağı öngörülen “süperzekâ” sistemlerine yönelik tartışmaları siyaset gündemine taşıdı. ABD ve İngiltere’de hazırlanan yasa girişimleri, insan kontrolünün ötesine geçebilecek gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesine sınırlama getirilmesini hedefliyor. ABD Senatörü Bernie Sanders, “Yapay Süperzekâyı Yasaklama Tasarısı” adıyla hazırlık yaptığını açıklarken tasarının önümüzdeki haftalarda Kongre’ye sunulması bekleniyor. İngiltere’de İşçi Partisi milletvekili Alex Sobel de Avam Kamarasına benzer amaç taşıyan yasa tasarısı sundu. Girişimlerde yalnızca ulusal yasaklar değil, ülkeler arasında uluslararası anlaşma yapılması seçeneği de gündeme getiriliyor. Yapay genel zekâ ve süperzekâ alanındaki çalışmaların insan kontrolünden çıkma ihtimali, düzenleme taleplerinin temel gerekçeleri arasında gösteriliyor. Berkeley Üniversitesi bilgisayar bilimi profesörü Stuart Russell da kontrol mekanizmaları kurulmadan sürdürülen yapay zekâ çalışmalarının ciddi riskler taşıdığı görüşünü dile getirdi. ABD ve İngiltere’de gündeme gelen tekliflerin kısa vadede yasalaşmasının ise mevcut siyasi şartlar nedeniyle zor olduğu aktarılıyor.
ABD Ve İngiltere’de Süperzekâ İçin Yasa Girişimi
ABD Senatörü Bernie Sanders, insanlardan daha gelişmiş bilişsel kapasiteye sahip sistemlerin geliştirilmesini yasaklamayı amaçlayan yasa tasarısı hazırlayacağını duyurdu. Tasarı kapsamında yeni güvenlik kuralları oluşturulana kadar bazı ileri düzey yapay zekâ çalışmalarının geçici şekilde durdurulması öngörülüyor.
İngiltere’de ise İşçi Partisi milletvekili Alex Sobel tarafından Avam Kamarasına süperzekâ sistemlerine yönelik yasa tasarısı sunuldu. İngiltere’deki teklifte süperzekâ, devlet otoritelerini etkisiz hale getirebilecek sistem şeklinde tanımlanıyor.
Teklif ayrıca gelecekte süperzekâ seviyesine ulaşabilecek sistemlerin devlet tarafından daha yakından takip edilmesini ve geliştirme çalışmalarına kısıtlama uygulanabilmesini öngörüyor.
Düzenleme girişimlerinde uluslararası iş birliği konusu da yer alıyor. Yalnızca tek ülkede uygulanacak yasağın küresel ölçekte yeterli olmayacağı görüşünden hareketle ülkeler arasında ortak anlaşma yapılması hedefleniyor.
ControlAI kampanya grubunun kurucusu Andrea Miotti de süperzekâ konusundaki risklerin uluslararası nitelik taşıdığını ve ülkeler arası anlaşmalara ihtiyaç bulunduğunu ifade ediyor.
Stuart Russell’dan Yapay Zekâ Risklerine İlişkin Uyarı
Berkeley Üniversitesi bilgisayar bilimi profesörü Stuart Russell, İngiltere’deki yasa tasarısının tanıtılması öncesinde milletvekillerinin de katıldığı etkinlikte yapay zekâ sistemlerinin kontrolsüz şekilde geliştirilmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Russell, yeterli düzenleme olmadan devam eden çalışmaların “Çernobil ölçeğinde” sonuçlara yol açabilecek riskler taşıdığını söyledi. Finans sistemleri, iletişim altyapısı ve elektrik şebekelerinin koordineli şekilde sabote edilmesi ihtimalini örnekler arasında gösterdi.
Russell’ın değerlendirmesinde yapay zekâ sistemlerinin giderek daha yetenekli ve otonom hale gelmesinin insan kontrolünün kaybedilmesi riskini beraberinde getirebileceği de yer aldı.
ABD ve İngiltere’de gündeme gelen yasa tekliflerinin kısa sürede yürürlüğe girmesi ise kolay görünmüyor. Sanders’ın hazırladığı teklifin ABD Kongresinde yeterli desteği bulup bulamayacağı belirsizliğini koruyor. Mevcut ABD yönetiminin yapay zekâ politikalarının da kapsamlı yasak yaklaşımıyla uyuşmadığı aktarılıyor.
İngiltere’de Alex Sobel tarafından sunulan teklif de hükümetin mevcut politikasından destek görmüyor. Söz konusu nedenle tasarının yasalaşma ihtimalinin mevcut şartlarda düşük olduğu belirtiliyor.
Her iki ülkedeki girişimler henüz yürürlüğe girmiş yasalar değil. Süperzekâ geliştirilmesinin yasaklanıp yasaklanmayacağı, tekliflerin siyasi süreçlerde göreceği destek doğrultusunda şekillenecek.