Antalya’nın Akseki ilçesinde Toros Dağları’nın doğal ürünlerinden menengiç için toplama dönemi başladı. Yörede “çöğre” olarak bilinen menengiç, ekim ayında olgunlaşmasının ardından orman köylüleri tarafından dağlık alanlardan toplanıyor. Bu yıl yağışların da etkisiyle ağaçlarda bol miktarda meyve oluşması, ürünü bölge halkı açısından daha önemli bir gelir kaynağı haline getirdi.
Toplanan menengiçler önce temizlenip yıkanıyor, ardından kurutuluyor. Kurutulan meyveler kış aylarında kuruyemiş olarak tüketilirken, bir bölümü menengiç kahvesi ve çeşitli yöresel yiyeceklerin hazırlanmasında kullanılıyor. Meyveden yağ da çıkarılıyor. Menengiçin kilogramı 250-300 liradan, elde edilen yağın litresi ise 1.200 liradan satışa sunuluyor. Yağ çıkarma işleminden sonra kalan posa da hayvan yemi olarak değerlendirilerek ürünün ekonomik değeri artırılıyor.
Günde 35-40 Kilogram Menengiç Topluyorlar
Akseki’nin Çukurköy Mahallesi’nde yaşayan Hülya Kara, orman köylüsü oldukları için dağların sunduğu doğal ürünlerden yararlanmaya çalıştıklarını söyledi. Menengiçlerin ekim ayında olgunlaştığını ve bu dönemde toplamaya başladıklarını belirten Kara, toplama işleminin zahmetli olduğunu ifade etti.
Bir günde 35-40 kilogram menengiç topladıklarını anlatan Hülya Kara, “Orman köylüsü olduğumuz için dağların bütün zenginliğinden yararlanmaya çalışıyoruz. Yöremizde çöğre olarak bilinen menengiç toplama zamanı geldi. Ekim ayında olgunlaşınca toplamaya başlıyoruz. Bir günde 35-40 kilogram topluyoruz. Toplaması oldukça zor. Topladıktan sonra temizleyip yıkıyoruz ve kurutuyoruz. Herkes bunun kıymetini bilmez. Bizim yörede birçok insan topluyor” dedi.
Bu Yıl Ağaçlarda Ürün Arttı
Akseki’nin Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Ayşe Güven de bu yıl menengiç ağaçlarında meyvenin oldukça fazla olduğunu söyledi. Özel sepetlerle dağlara çıktıklarını ve günde 30-40 kilogram menengiç topladıklarını belirten Güven, elde ettikleri ürünü hem yağ çıkarmak hem de kış aylarında tüketmek için değerlendirdiklerini dile getirdi.
Güven, “Özel sepetimizle dağlara çıkıp günde 30-40 kilogram menengiç topluyoruz. Bu yıl oldukça bol. Akseki’de, Toros Dağları’nda doğal ortamında yetişiyor. Bu yıl meyvesi çok fazla. Allah’ım bol verdi. Maşallah, ağaçlarda oldukça bol meyve var. Bunun yağını çıkarıyoruz. Hem yağ olarak kullanıyoruz hem de kışın kuruyemiş olarak tüketiyoruz. Menengiç oldukça yağlı bir meyve” diye konuştu.
Üç Kilogram Meyveden Bir Kilogram Yağ Çıkıyor
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Abdullah Güven, Toros Dağları’nda yetişen 30’dan fazla bitkiden yağ elde ettiğini belirtti. Kendisi de menengiç topladığını, köylülerin getirdiği meyvelerden de yağ çıkardığını anlatan Güven, bu yıl yağışlı havaların etkisiyle ürünün bol olduğunu söyledi.
Menengiçin yörede çöğre adıyla bilindiğini ifade eden Güven, “Ben bitkilerden yağ çıkarma işi yapıyorum. Yörede çöğre olarak bilinen menengiç meyvesinin toplama zamanı geldi. Toros Dağları’nda doğal ortamında kendiliğinden yetişen bu meyve, bu yıl yağışlı havalar nedeniyle bol miktarda oldu. Kendim de toplayıp yağını çıkarıyorum. Köylülerin getirdikleri menengiçlerden de yağ elde ediyorum” dedi.
Menengiçin yörede uzun yıllardır bilinen bir meyve olduğunu söyleyen Güven, bu ürün için geçmişte “Çöğre ağacı” adlı bir türkü yapıldığını da aktardı. Meyvenin yağ oranının yüksek olduğunu belirten Güven, yaklaşık 3 kilogram menengiçten 1 kilogram yağ elde edildiğini kaydetti. Menengiçin farklı bölgelerde bıttım, yaban fıstığı ve çitlembik adlarıyla da anıldığını söyledi.
Posası Hayvan Yemi Olarak Satılıyor
Menengiçin toplandıktan sonra temizlenip suyla çalkalandığını ve süzüldüğünü anlatan Abdullah Güven, kurutma öncesinde meyvelerin tuzlandığını belirtti. Güven, “Bu bitki toplandıktan sonra eve getiriliyor, temizleniyor, suyla çalkalanıp süzülüyor. Daha sonra tuzlanarak serilip kurutuluyor. Tuzlanmazsa bu meyve bozulur. Eskiden atalarımız menengiçi çok kullanırdı” diye konuştu.
Yağ çıkarma işleminin ardından kalan posanın da değerlendirildiğini belirten Güven, “Menengiçin yağını çıkardıktan sonra kalan posasını da değerlendiriyoruz. Posasını hayvan yemi olarak satıyoruz. Böylece meyvenin yalnızca yağından değil, geriye kalan kısmından da yararlanıyoruz. Ayrıca menengiç kahvesi de yapıyoruz” dedi.
Akseki ve çevresindeki dağlık alanlarda kendiliğinden yetişen menengiç, sonbahar aylarında orman köylülerinin önemli uğraşlarından biri oluyor. Kuruyemiş, kahve ve yöresel yiyeceklerin yanı sıra yağı ve posasıyla da değerlendirilen ürün, kilogramının 250-300 lira, yağının litresinin 1.200 lira olmasıyla aile bütçelerine katkı sağlıyor.