ABD Merkez Bankası (Fed), büyük bankaların finansal dayanıklılığını ölçmek amacıyla uygulanan stres testlerine ilişkin değişiklikleri nihai hale getirdi. Yeni düzenlemelerle test sürecinin kamuoyuna daha açık hale getirilmesi, hesap verebilirliğin güçlendirilmesi ve stres testleriyle bağlantılı sermaye gerekliliklerinde yıldan yıla görülen dalgalanmanın azaltılması amaçlanıyor.
Fed tarafından yapılan açıklamada, stres testlerinin büyük bankaların yeterli sermayeye sahip olup olmadığını değerlendirmek için uygulandığı belirtildi. Testlerin aynı zamanda bankaların şiddetli bir resesyon döneminde dahi hanehalklarına ve işletmelere kredi vermeyi sürdürebilecek finansal güce sahip olmasını sağlamayı hedeflediği ifade edildi.
Merkez Bankası, stres testlerinin dayanıklılığını artırmak amacıyla Aralık 2024’te değişiklik yapılacağını duyurmuştu. Fed’in son açıklamasıyla birlikte bu kapsamda hazırlanan düzenlemeler kesinleşti.
Senaryolar İçin Kamuoyu Görüşü Alınacak
İlk nihai düzenleme kapsamında, Fed Yönetim Kurulunun stres testi senaryoları ve önemli model değişiklikleri hakkında her yıl kamuoyunun görüşlerini alması zorunlu hale getirildi. Böylece testlerde kullanılan varsayımsal senaryolar ile bu senaryoların oluşturulmasında etkili olan model değişikliklerinin daha şeffaf biçimde ele alınması öngörülüyor.
Düzenlemeyle, varsayımsal senaryoların hazırlanmasına yön veren çerçeve de güncellendi. Açıklamada ayrıca 2027 stres testinde kullanılacak modellerin belirlendiği bildirildi. Stres testi takviminde de çeşitli değişikliklere gidildiği kaydedildi.
Küresel Piyasa Şoku Bileşeni Değişiyor
Yeni kurallar, büyük işlem portföylerine sahip bankalara uygulanan küresel piyasa şoku bileşenini de kapsıyor. Belirli piyasa unsurlarına yönelik şoklardan oluşan bu bileşenin güncellendiği açıklandı.
Buna göre söz konusu bankalar artık her yıl iki farklı küresel piyasa şoku bileşenine göre test edilecek. Her banka bakımından en yüksek zararı ortaya çıkaran şok, stres testi sonuçlarının hesaplanmasında kullanılacak. Böylece bankaların piyasa koşullarındaki farklı ve sert değişimlere karşı dayanıklılığı, iki ayrı şok bileşeni üzerinden değerlendirilecek.
Sermaye Tamponunda İki Yıllık Ortalama
İkinci nihai düzenleme ise stres sermaye tamponu gerekliliklerinin hesaplanma yöntemine ilişkin. Düzenlemeyle, iki yılın her ikisinde de stres testine tabi tutulan kuruluşlar için son iki yıllık sonuçların ortalamasının alınması zorunlu hale getirilecek.
Fed açıklamasında, bu ortalama yönteminin 2028’de uygulanmaya başlanacağı belirtildi. Bu uygulamayla hesaplamalarda yalnızca kamuoyu görüşüne sunulan modellerin kullanılmasının sağlanacağı ifade edildi.
Stres sermaye tamponu, bankaların stres testlerinde ortaya çıkan sonuçlara bağlı olarak taşıması gereken ek sermaye gerekliliğini ifade ediyor. Yeni hesaplama yöntemiyle bu gerekliliğin tek bir yılın sonucuna bağlı olarak keskin biçimde değişmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Sermaye Gerekliliklerinde Oynaklık Azalacak
Fed, yapılan değişikliklerin bir bütün olarak sermaye gerekliliklerindeki yıldan yıla oynaklığı yaklaşık yüzde 50 azaltmasının beklendiğini bildirdi. Bununla birlikte düzenlemelerin toplam sermaye gereklilikleri üzerinde önemli bir etkisinin olmayacağı kaydedildi.
Fed’in açıklamasına göre yeni çerçeve, bankaların taşıması gereken toplam sermaye seviyesinde önemli bir değişiklik oluşturmayacak. Buna karşılık stres testleriyle bağlantılı gerekliliklerin yıllar arasında daha istikrarlı hale gelmesi ve test sürecinin kamuoyu açısından daha şeffaf yürütülmesi bekleniyor.