Multipl Skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen kronik ve otoimmün bir hastalık olarak tanımlanıyor. Genellikle 20-40 yaş aralığında ortaya çıkan MS, dünya genelinde yaklaşık 3,5 milyon, Türkiye’de ise 85 binin üzerinde kişiyi etkiliyor. Toplumda yeterince tanınmayan bu rahatsızlığa dikkat çekmek amacıyla her yıl 30 Mayıs, Dünya MS Günü olarak anılıyor.
Bu yıl Türkiye MS Derneği, bir ilaç firmasının katkısıyla, MS belirtilerini yapay zeka ile anlatan özel bir projeye imza attı. “MSafeler” temasıyla oluşturulan dijital sanat çalışmaları, MS’in yaygın olarak bilinmeyen ama yaşam kalitesini etkileyen belirtilerine ışık tuttu. Yapay zeka destekli bu eserler, semptomların başka rahatsızlıklarla karıştırılmasına karşı farkındalık oluşturmayı hedefledi.
MS’in tanısı her 5 dakikada bir konuluyor. Türkiye MS Derneği Başkanı Doç. Dr. Melih Tütüncü, hastalığın farklı bireylerde farklı şekillerde ortaya çıkabildiğini vurguladı. “MS, sinir sistemi ile beden arasındaki iletişimi bozan bir hastalık. Bu nedenle ‘binbir suratlı’ olarak adlandırılıyor. Bu durum tanı sürecini de zorlaştırıyor. Hem toplumda hem de sağlık profesyonelleri arasında farkındalık büyük önem taşıyor.” ifadelerini kullandı.
Yapay zeka yalnızca tanı süreçlerinde değil, tedavi aşamasında da devreye giriyor. Türkiye’de geliştirilen yerli yapay zeka sistemi, MS’e özel aplikasyon ile uluslararası başarı kazandı. Prof. Dr. Serkan Demir, geliştirilen bu teknolojinin, ABD ve Avrupa’daki kongrelerde ilgi gördüğünü belirterek, “Geçtiğimiz yıl bu uygulama ‘Dünyanın En İyi Aplikasyonu’ ödülüne layık görüldü. Tüm klinik veriler yapay zekaya aktarıldı, ancak unutulmamalı ki hekimlikte empati faktörü çok önemli. Yapay zeka hekimin yerini alamaz. MS hastalarıyla kurulan bağ yıllar içinde derinleşiyor.” dedi.
Hastalığın ilk belirtilerinin genellikle uyuşma olduğunu belirten uzmanlar, bulanık görme, çift görme, denge bozukluğu, ellerde karıncalanma ve idrar kaçırma gibi şikayetlere dikkat çekiyor. Bu belirtiler 24 saatten fazla sürüyorsa bir sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
MS riskini artıran faktörler arasında D vitamini eksikliği, güneşe az maruz kalmak, sigara kullanımı, obezite, tuzlu ve işlenmiş gıdaların tüketimi yer alıyor. Ayrıca, kadınlarda görülme oranı erkeklere göre 3 kat daha fazla. Hastalık genetik geçiş göstermese de aile bireyleri ve özellikle kuzenler arasında rastlanma oranı daha yüksek.
