Tiroit hormonlarının üretiminde temel rol oynayan iyot, vücut için hayati öneme sahip bir element. Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kliniği’nden Uzm. Dr. Eren İmre, iyot eksikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerini değerlendirdi. İyotun, doğada toprak ve suda bulunduğunu belirten Dr. İmre, bu elementin besinler aracılığıyla alınması gerektiğini söyledi. Tiroit hormonlarının üretimi, metabolizma dengesi ve birçok organ sisteminin sağlıklı işleyişi için iyotun düzenli alımı büyük önem taşıyor. Eksikliği kadar fazlalığı da tiroit fonksiyonlarını bozabileceği için dengeli bir alım gerektiği vurgulanıyor.
Hangi Besinlerde Bulunur, Nasıl Alınmalı?
İyot, özellikle deniz ürünlerinde ve bazı süt ürünlerinde yüksek miktarda bulunuyor. Uzm. Dr. İmre, morina ve ton balığı gibi balık türlerinin yanı sıra karides ve deniz yosunu gibi deniz ürünlerinin de iyot açısından zengin kaynaklar olduğunu belirtiyor. Süt, yoğurt ve peynir gibi günlük tüketilen süt ürünleri ile iyotlu tuz kullanımı da eksikliği önlemede etkili. Vücut tarafından üretilemeyen iyotun, besinlerle ya da doktor önerisiyle alınan takviyelerle düzenli olarak temin edilmesi gerekiyor. Özellikle yemek pişirirken ya da sofrada tuz tercihinde iyotlu olanların kullanılması tavsiye ediliyor.
Eksikliği Nasıl Anlaşılır, Ne Gibi Belirtiler Verir?
İyot eksikliği genellikle tiroit bezinin büyümesiyle kendini gösteriyor. Guatr oluşumu, boğazda baskı hissi, yutkunma zorluğu ve nefes darlığı ilk dikkat çeken belirtiler arasında yer alıyor. Tiroit hormonlarının yetersiz üretimi durumunda hipotiroidi gelişebiliyor. Bu durum; ciltte kuruluk, ses kısıklığı, saç dökülmesi, zihin bulanıklığı, kısırlık ve metabolizma yavaşlaması gibi etkilerle kendini gösterebiliyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ı hâlâ iyot eksikliği riski taşıyor. Türkiye’de ise 1998 yılında başlatılan iyotlu tuz kullanımı kampanyası sonrasında, ülke genelinde iyot alımı sınıra yakın yeterlilik seviyelerine ulaşmış durumda.
