Vücudun kaslardan kemiklere, sinir sisteminden hücresel işlevlere kadar sayısız sürecinde kritik rol oynayan kalsiyum dengesi, sanıldığından daha hassas bir yapı üzerine kurulu. Nedeni açıklanamayan yorgunluk, kemik ağrıları, halsizlik ve tekrarlayan böbrek taşları gibi belirtilerin arkasında çoğu zaman fark edilmeyen bir rahatsızlık olan hiperparatiroidi yatıyor olabilir.

Endokrinoloji uzmanı Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, halk arasında pek bilinmeyen bu duruma dair önemli bilgiler paylaştı. Vücuttaki kalsiyum düzeyini düzenleyen ve tiroid bezlerinin arkasında yer alan paratiroid bezlerinin gereğinden fazla hormon üretmesiyle ortaya çıkan hiperparatiroidi, sıklıkla başka hastalıklarla karıştırılıyor. Bu da tanının gecikmesine ve kişinin yaşam kalitesinin düşmesine neden oluyor.

Kalsiyum dengesini bozan bu rahatsızlıkta, hormonlar kemiklerde depolanan kalsiyumun kana geçmesine neden oluyor. Bu süreçte, kemiklerde zayıflama, ağrılar, kolay kırıklar ve kanda yüksek kalsiyum seviyeleri gözlenebiliyor. Ayrıca bağırsaklardan ve böbreklerden kalsiyum geri emilimini artırarak dengenin daha da bozulmasına yol açıyor. Bu durumun fiziksel sonuçları arasında sık idrara çıkma, kas krampları, depresyon, halsizlik, saç dökülmesi, hatta kemik erimesi bulunuyor.

Prof. Dr. Yılmaz, bu belirtilerin genellikle başka nedenlere bağlandığını ve bu yüzden hiperparatiroidinin çoğunlukla tesadüfen, örneğin başka bir tetkik sırasında yapılan kan testleriyle ortaya çıktığını ifade etti. Özellikle nedeni anlaşılamayan sırt ve karın ağrıları yaşayan ya da sürekli böbrek taşı problemi olan hastalarda mutlaka kalsiyum ve parathormon düzeylerine bakılması gerektiğini vurguladı.

Tanı koymak için yalnızca kan testleri yeterli olmuyor. Sintigrafi, ultrason ve MR gibi görüntüleme yöntemleri de tanıyı destekleyici araçlar olarak kullanılıyor. Paratiroid bezleri, tiroid bezinin arkasında konumlandığı için fizik muayene ile tespit edilemiyor. Bu nedenle teşhis, genellikle laboratuvar ve radyolojik bulgularla kesinleşiyor.

Hastalığın en yaygın nedeni, genellikle tek bir paratiroid bezinin büyüyerek kontrolsüz şekilde hormon üretmesidir. Bu durumda tedavi, tiroid ameliyatına benzer bir prosedürle fazla hormon salgılayan bezin çıkarılmasıdır. Bu küçük operasyon sonrası hasta genellikle tamamen iyileşiyor.

Kalsiyum dengesindeki bozulmaların ilerlemeden fark edilmesinin büyük önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Yılmaz, şu belirtileri olan bireylerin vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmaları gerektiğini söyledi:

  • Nedensiz kemik kırıkları

  • Sürekli kemik, sırt veya karın ağrıları

  • Sık idrara çıkma ve aşırı su içme isteği

  • Halsizlik ve enerji kaybı

  • Yoğun depresyon ve psikolojik çöküntüler

  • Saç dökülmesi

  • Kaslarda ani kramplar

  • Tekrarlayan böbrek taşları

Kalsiyum dengesini bozan hastalıklar, çoğu zaman sinsi ilerlediği için belirtiler genellikle göz ardı ediliyor. Ancak düzenli sağlık kontrolleri ve basit bir kan testi ile bu durum erken evrede tespit edilebilir ve başarıyla tedavi edilebilir.