Sol elini kullanan kişilerin daha zeki ya da daha yaratıcı olduğuna yönelik toplumda yıllardır farklı görüşler konuşuluyor. Çocuklarının sol elini kullandığını gören bazı aileler ise el tercihinin değiştirilip değiştirilmemesi gerektiğini merak ediyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, solaklığın genetik ve gelişimsel süreçlerin etkisiyle ortaya çıkan doğal özellik olduğunu belirterek konu hakkındaki yaygın inanışlara açıklık getirdi. Alp’e göre kişinin sol veya sağ elini kullanması tek başına zekâ, yaratıcılık, hafıza, dikkat ya da diğer bilişsel beceriler hakkında kesin bilgi vermiyor. Solaklığın hastalık veya düzeltilmesi gereken durum olmadığını belirten Alp, çocukların doğal olarak tercih ettikleri elin değiştirilmesi için zorlanmaması gerektiğini söyledi. El tercihinin şekillenmesinde genetik faktörlerin yanı sıra anne karnındaki beyin gelişiminin de rol oynayabildiğini aktaran Alp, solaklıktan tek başına sorumlu gen bulunmadığını ifade etti.
Solak Olmak Daha Zeki Olmak Anlamına Geliyor Mu?
Toplumda solak kişilerin sağ beyinlerinin daha aktif olduğu, bundan dolayı daha yaratıcı veya zeki oldukları yönünde yaygın inanış bulunuyor. Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp ise bilimsel verilerin zihinsel yeteneklerin yalnızca kişinin kullandığı elle açıklanamayacağını gösterdiğini belirtti.
Solak kişilerde bazı beyin işlevlerinin iki yarım küre arasındaki dağılımı sağ elini kullanan kişilere göre farklılık gösterebiliyor. Ancak söz konusu farklılık, kişinin bilişsel açıdan daha üstün olduğu anlamına gelmiyor.
Alp, insan beynindeki karmaşık zihinsel süreçlerin iki yarım kürenin birlikte çalışmasıyla gerçekleştiğini ifade etti. Bundan dolayı yalnızca kişinin sağ veya sol elini kullanmasına bakılarak yetenekleri ve zihinsel performansı hakkında değerlendirme yapılmasının doğru olmadığını aktardı.
Solaklığın ortaya çıkışı da tek nedene bağlanmıyor. Genetik faktörlerle anne karnındaki beyin gelişiminin el tercihinin oluşmasında rol oynayabildiği belirtiliyor. Çok sayıda genin küçük etkilerinin gelişimsel süreçlerle birleşerek baskın elin belirlenmesine katkı sağlayabildiği ifade ediliyor.
Çocuklarda baskın el kullanımı erken yaşlarda görülmeye başlayabiliyor ve ilerleyen yıllarda daha belirgin hale geliyor. Sol elini tercih eden çocuğun bunu değiştirmesi gereken sağlık sorunu bulunmadığı belirtiliyor.
Çocukların El Tercihini Değiştirmek İçin Zorlamayın
Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, çocukluk döneminde doğal el tercihine müdahale edilmemesi gerektiğini söyledi. Yazı yazma, resim yapma ve ince motor becerileri gerektiren faaliyetlerde çocuğun baskın olarak kullandığı eli değiştirmeye çalışmanın bazı sorunlara yol açabileceğini aktardı.
Alp’e göre çocuğun el tercihine yapılan müdahale motor becerilerinin gelişimini olumsuz etkileyebilir, yazı yazmayı zorlaştırabilir ve performans kaygısına neden olabilir. Bundan dolayı çocuğu sağ veya sol el kullanmaya zorlamak yerine motor becerilerinin gelişimine odaklanılması öneriliyor.
Dil işlevlerinin beyindeki dağılımında da solak ve sağ elini kullanan kişiler arasında bazı farklılıklar görülebiliyor. Sağ elini kullanan kişilerin büyük bölümünde dil işlevleri beynin sol yarım küresinde daha baskınken solaklarda sağ yarım kürede veya iki yarım küre arasında daha dengeli dağılım biraz daha sık görülebiliyor.
Söz konusu durumun tüm solak kişiler için geçerli olmadığı belirtiliyor. Hafıza, dikkat, dil becerileri ve mekânsal algı gibi alanlarda başarı seviyesinin yalnızca el tercihine bakılarak belirlenemeyeceği ifade ediliyor. Eğitim sürecinde ise çocuğun doğal gelişiminin desteklenmesi ve ihtiyaç duyduğu alanlarda motor becerilerinin geliştirilmesi tavsiye ediliyor.
