Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sunan kalkınma ajansları, 2025 yılında farklı alanlarda yürüttükleri çalışmalarla bölgesel gelişime destek verdi. Ajanslar, mali, teknik ve yenilikçi destek mekanizmaları ile tematik bölgesel kalkınma programları kapsamında 1155 proje için yaklaşık 2,8 milyar liralık desteği sözleşmeye bağladı.
Kalkınma Ajansları Sürdürülebilirlik Raporu'ndan yapılan derlemeye göre ajanslar, çevresel, sosyal ve yönetişim boyutlarını kapsayan faaliyetleriyle Türkiye'nin sürdürülebilirlik gündeminde önemli bir rol üstlendi. Türkiye'nin Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi'ne (COP31) ev sahipliği yapacağı süreçte yürütülen çalışmalar; yeşil dönüşüm, kaynak verimliliği, sosyal kapsayıcılık, yerel kalkınma, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve iyi uygulamaların yaygınlaştırılması başlıklarında yoğunlaştı.
Bölgesel Kalkınmada Sürdürülebilirlik Odaklı Yaklaşım
Kalkınma ajansları, sürdürülebilir kalkınma politikalarının yerel düzeyde uygulanmasında ve bölgesel paydaşların harekete geçirilmesinde görev aldı. Türkiye, Birleşmiş Milletler'in 2030 Gündemi kapsamında 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı'nı (SKA) hayata geçirmeyi taahhüt ederken, 2053 yılına kadar net sıfır emisyon hedefiyle iklim değişikliğiyle mücadele vizyonunu da ortaya koyuyor.
Bu doğrultuda ajanslar, faaliyet gösterdikleri bölgelerin ekonomik, sosyal ve çevresel gelişimini destekleyen programlar uyguladı. Yeşil dönüşüm, kaynakların verimli kullanılması, toplumsal kapsayıcılık ve çevresel uyum alanlarındaki çalışmaların, Türkiye'nin ulusal ve uluslararası sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sunması amaçlandı. Söz konusu faaliyetler, Türkiye'nin Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı'na uyum sürecinde rekabetçiliğini korumasına da destek sağlıyor.
SoGreen Projesi'ne 1234 Başvuru
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Dünya Bankası işbirliğiyle yürütülen Sosyal Kapsayıcı Yeşil Geçiş (SoGreen) Projesi, sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınma alanındaki kapsamlı girişimler arasında yer aldı. Yaklaşık 400 milyon dolar bütçeye sahip proje kapsamında, 81 ilde kadınlar ve gençler başta olmak üzere kırılgan gruplar için yeşil geçim kaynakları oluşturulması ve KOBİ'lerin yeşil dönüşüme uyum sağlaması hedefleniyor.
SoGreen Projesi kapsamında 2025 yılında uygulama süreci başlatıldı. Yeşil dönüşümün desteklenmesi, sosyal kapsayıcılığın güçlendirilmesi ve yerel geçim kaynaklarının geliştirilmesine yönelik mekanizmalar kalkınma ajansları aracılığıyla devreye alındı.
Yıl içinde 15 kalkınma ajansı tarafından yürütülen hızlandırma programı çağrılarına 1234 başvuru geldi. Başarılı bulunan projeler için toplam 84,8 milyon liralık bütçe ile 49,8 milyon liralık ajans desteği öngörüldü.
1155 Projeye Yaklaşık 2,8 Milyar Lira Destek
Kalkınma ajanslarının 2025 boyunca sürdürdüğü mali, teknik ve yenilikçi destekler ile tematik bölgesel kalkınma programları sonucunda toplam 1155 proje destek kapsamına alındı. Bu projeler için yaklaşık 2,8 milyar lira tutarındaki destek sözleşmeye bağlandı.
Tematik programlar aracılığıyla sağlanan kaynaklar; yeşil dönüşümün hızlandırılması, sosyal içermenin güçlendirilmesi, üretim kapasitesinin geliştirilmesi, istihdamın artırılması ve kurumsal dayanıklılığın güçlendirilmesi alanlarında kullanıldı. Böylece ajansların bölgesel düzeydeki çalışmalarının hem ekonomik hem de sosyal ve çevresel boyutlarda sonuç üretmesi hedeflendi.
2040 Vizyonu İçin Öncelikli Alanlar
Ajansların 2025 yılı sürdürülebilirlik çalışmaları, bölgelerde yeşil dönüşüm, sosyal kapsayıcılık, kurumsal kapasite ve yerel kalkınma alanlarında önemli bir birikim oluştuğunu ortaya koydu. Gelecek dönemde bu birikimin daha stratejik, ölçülebilir ve uzun vadeli bir çerçeveye taşınması önem taşıyor.
Bu kapsamda kalkınma ajanslarının yalnızca proje destekleyen kurumlar olarak değil, bölgelerin yeşil, dijital, kapsayıcı ve dirençli kalkınma süreçlerini yönlendiren stratejik aktörler olarak konumlarını güçlendirmesi bekleniyor. Ajansların saha bilgisi, paydaş ağı ve uygulama kapasitesi, 2040 vizyonunun bölgesel düzeyde hayata geçirilmesi açısından önemli bir avantaj sunuyor.
Yeşil dönüşümün bölgesel kalkınma programlarının merkezine alınması, sürdürülebilirlik etkisinin izlenebilmesi için ortak gösterge setlerinin oluşturulması, bölgesel dayanıklılığın ve afet risklerine hazırlık kapasitesinin artırılması öncelikli başlıklar arasında bulunuyor. Sosyal kapsayıcılık odaklı programların güçlendirilmesi, finansman çeşitliliğinin artırılması ve sürdürülebilir yatırım kapasitesinin geliştirilmesi de ajansların gelecek dönemdeki öncelikleri arasında yer alıyor.