Küresel piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran tarafından arabulucular aracılığıyla iletilen 7 günlük ateşkes teklifini reddetmesinin ardından artan jeopolitik gerilimle haftaya satış baskısı altında başladı. İran’ın Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılması için sunduğu teklifin kabul edilmemesi, iki ülke arasında kısa vadede ateşkes sağlanabileceği yönündeki beklentileri zayıflattı.
ABD’de geçen hafta düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu toplantılarında, jeopolitik risklerin diplomatik yollarla çözülebileceğine ilişkin beklentiler risk iştahını desteklemişti. Bu gelişmelerin etkisiyle küresel piyasalar önceki haftanın son bölümünde pozitif bir seyir izlemişti. Ancak Trump’ın hafta sonu yaptığı açıklama, piyasalardaki iyimser havanın yerini temkinli ve satış ağırlıklı bir görünüme bırakmasına neden oldu.
Petrol Fiyatlarında Hızlı Yükseliş
ABD ile İran arasında yakın zamanda ateşkes sağlanacağına dair beklentilerin gerilemesiyle petrol fiyatları yeniden yükseldi. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,5 artışla 106,9 dolara ulaştı. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, küresel enflasyon ve ekonomik aktiviteye ilişkin endişeleri de gündeme taşıdı.
ABD tahvil piyasasında da satış baskısı etkili oldu. Cuma günü yüzde 5,23 ile 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yüzde 5,21 seviyesinde dengelendi. ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi 4 baz puan yükselerek yüzde 4,91’e çıktı. Cuma günü yüzde 5,53 ile 2004’ten bu yana en yüksek seviyeyi test eden 30 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,51 seviyesinde yatay seyretti.
Teknoloji şirketlerinin yapay zeka alanındaki yatırımlarını finanse etmek amacıyla milyarlarca dolarlık borçlanmaya yöneldiği bir dönemde, küresel tahvil faizlerindeki yükseliş bu şirketlerin borçlanma maliyetlerini artırıyor. Analistler, finansal koşulların yeterince sıkılaştığını gösteren net kanıtlar ortaya çıkana kadar tahvil piyasalarındaki satış baskısının sürebileceğini belirtti.
Dolar Güçlenirken Altın Geriledi
ABD ile İran arasındaki gerilimin petrol fiyatlarını yukarı taşımayı sürdürmesiyle dolara olan talep arttı. Bu ortamda altın fiyatlarında satış baskısı öne çıktı. Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 101,1 seviyesinde işlem görürken altının ons fiyatı yüzde 2,1 azalarak 4 bin 196 dolara geriledi.
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, ABD Merkez Bankası’nın ekim ayında yüzde 68 ihtimalle faiz artırımına gideceği öngörülüyor. ABD’de bu hafta açıklanacak büyüme, tarım dışı istihdam ve kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi verilerinin, enflasyonun seyri ve ekonomik aktivitenin durumuna ilişkin daha net sinyaller vermesi bekleniyor.
Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada ise Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 23-25 Eylül’de ABD’ye gerçekleştirdiği ziyaretin ardından, iki ülkenin her iki yönde yaklaşık 30 milyar dolarlık hassas olmayan üründe daha elverişli tarife uygulamalarına ilişkin tavsiyeler üzerinde uzlaştığı bildirildi.
ABD Vadeli Kontratları Ekside
New York borsası cuma günü, Orta Doğu’da anlaşma sağlanabileceğine ilişkin beklentilerin enerji arzına dair endişeleri hafifletmesi ve yapay zeka hisselerine yönelik iyimserliğin etkisiyle yükseldi. Microsoft’un Copilot uygulamasında kodlama aracı ve sürekli aktif yapay zeka ajanı da dahil olmak üzere yeni özellikleri kullanıma sunmasının ardından şirket hisseleri yüzde 3,6 değer kazandı.
Akamai Technologies hisseleri de yapay zeka şirketi Anthropic ile 11,6 milyar dolarlık çok yıllı anlaşma yaptığını açıklaması sonrası yüzde 3,2 yükseldi. ABD’de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi eylülde yukarı yönlü revize edilerek 48,1 oldu. Dayanıklı mal siparişleri ise ağustosta düşüş beklentilerinin aksine sabit kaldı.
Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,93, S&P 500 endeksi yüzde 0,51 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,48 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise yeni güne negatif başladı.
Avrupa Ve Asya Borsalarında Karışık Görünüm
Avrupa borsaları cuma günü petrol fiyatlarındaki gerilemenin desteğiyle alış ağırlıklı seyretti. Bankacılık, madencilik ve teknoloji hisselerindeki yükselişler öne çıktı. Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,56, İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 0,63 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,14 değer kazandı. Fransa’da CAC 40 endeksi ise yüzde 0,04 geriledi.
Asya borsalarında Hong Kong hariç negatif bir görünüm izlendi. Çin’de sanayi karları ağustosta yüzde 4,2 artarak bu yılın en yavaş aylık yükselişini kaydetti. Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 yüzde 0,1, Güney Kore’de Kospi yüzde 2,1 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,7 düştü. Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,6 yükseldi.
Borsa İstanbul Pozitif Kapandı
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 0,09 değer kazanarak 12.899,35 puandan tamamlandı. VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat, akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,21 yükseldi.
Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,13 artışla 48,9562’den kapattı. Kur, bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,9800 seviyesinden işlem gördü.
İstanbul’da sermaye piyasasında gerçekleştirilen işlemlere yönelik soruşturmalar kapsamında 45 firma ve 19 fon üzerindeki mal varlığı tedbiri kaldırıldı. Sermaye Piyasası Kurulu, tasfiyeye konu fonların TEFAS üzerinden işlemlere kapatıldığı 17 Eylül’de iletilen ve platform tarafından iptal edilen alım-satım talimatlarının sahiplerine, tasfiye bakiyesinden fondaki katılma payı sahipliği oranında ödeme yapılacağını bildirdi.
Analistler, yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD’de açıklanacak eylül ayı Dallas Fed imalat sanayi endeksinin izleneceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.000 ve 13.100 puan direnç, 12.800 ve 12.700 puan ise destek seviyesi olarak öne çıkıyor. Verinin açıklanma saati 17.30 olarak duyuruldu.